Kualono Ka Haka ʻUla o Keʻelikōlani

ʻŌwehe Papahana

He polokalamu mulipuka ʻekolu kau o ka lōʻihi ka Papahana Hoʻomākaukau Kumu ʻŌiwi ʻo Kahuawaiola, i kūkulu ʻia no ka hoʻomākaukau ʻana i nā kumu Mauli Ola Hawaiʻi no ka hoʻonaʻauao 'ana ma ka ʻōlelo Hawaiʻi, no nā polokalamu aʻo ʻōlelo a moʻomeheu Hawaiʻi, a no nā kula e lawelawe ana no nā haumāna kuanaʻike Hawaiʻi. ʻĀpono piha ʻia ʻo Kahuawaiola e ka Papa ʻĀpono Polokalamu Hoʻomākaukau Kumu o ka Mokuʻāina. Ma ka puka kūhelu ʻana o nā haumāna mai Kahuawaiola e kō ai kekahi o nā koina Laikini Kumu Aʻo Paekomo a ka Hawaiʻi Teacher Standards Board (HTSB). (E heluhelu i ka māhele ʻo Nā Koina Puka no nā hana ʻē aʻe e pono ai nā laikini HTSB.)

ʻO ka paepae kiʻina hana o Kahuawaiola nā ʻōlelo a kāhiko, "ma ka hana ka ʻike" a me "ma mua ka hana, ma hope ka walaʻau." He papahana hoʻi ʻo Kahuawaiola i noniakahi nā māhele aʻo o loko ma ke kiʻina aʻo hoʻokahi e waiho ana i pahuhopu no nā papahana kaiapuni Hawaiʻi a me kekahi mau papahana Hawaiʻi ʻē aʻe o nā kula o Hawaiʻi nei. ʻO ka hoʻononiakahi pono ʻana i ka ʻike a me ka haʻawina, he ʻaoʻao mea nui i loko o ka hoʻonaʻauao i ka Hawaiʻi a i luna hoʻi o ka paepae moʻomeheu Hawaiʻi.

ʻEhā pale o loko o Kahuawaiola, he mau pale i kūkulu ʻia e like me ka puka ʻana o ka lā. ʻO Wanaʻao, ka pale mua e hōʻoia ana i ka puni hana o nā mea noi komo polokalamu ma ko lākou komo kino ʻana i ke aʻo haumāna ʻana a i ʻole i ka hoʻomohala haʻawina ʻana ma loko o ka ʻōlelo Hawaiʻi. (E heluhelu ma ka māhele ʻo Nā Koina Komo no ke koina komo hana.)

ʻO Kahikole ka pale ʻelua e paʻa ai ke kahua o ka ʻike hoʻonaʻauao Kahuawaiola. He papahana kauwela ʻo Kahikole e paʻa ai nā huaʻōlelo, nā kiʻina aʻo, a me ke kālaimanaʻo e pono ai ke aʻo ʻana i loko o kekahi papahana e ʻimi ana i ka hoʻonaʻauao ma ka ʻaoʻao Hawaiʻi. Hoʻomākaukau ʻia nā moho Kahuawaiola no ke aʻo i ka loa a me ka laulā o ka hoʻonaʻauao mai ka ʻōlelo, pāheona, a me ka pilikanaka a hiki i ka ʻepekema a me ka makemakika. E hōʻike pū ʻia nā moho pehea e hoʻononiakahi ʻia ai, i loko nō hoʻi o nā ʻaoʻao a pau o ka papa haʻawina o ke kula, ka ʻike kuʻuna Hawaiʻi mai ke oli me ka hula a hiki i ka moʻokalaleo a me ka ʻike ao kūlohelohe. Ma loko o kēia pale ʻo Kahikole e hoʻomākaukau maoli ai nā moho i nā papa hoʻolālā haʻawina, nā loiloi haumāna ma o nā kaʻakālai aʻo a me nā kaʻakālai hoʻokele lawena no ka pale ʻekolu, e piʻi aku ai ke komo kino ʻana i ka hoʻonaʻauao kamaliʻi hele kula.

ʻO Kahikū ka pale ʻekolu e hoʻopili ai ka moho i ka ʻike no ka pale ʻelua i loko o kekahi papahana kula maoli, e laʻa ka papahana kula hoʻokolohua a ma nā wahi ʻē aʻe e kūpono ana. E aʻo maoli nā moho i ka papa me ke kōkua naʻe o nā kahu aʻoākumu a me ka luna aʻoākumu kulanui. I ʻāpana kūkākūkā aʻo no ka pale ʻekolu, e mālama ʻia he papa seminā ma nā hopenapule. E kia nui ana ka manaʻo o kēia pale ma luna o ke aʻo ʻana o kēlā lā kēia lā, akā, e komo pū kekahi mau nīnau ākea hou aku no ka noho kumu kula ʻana e like me ka mea e kūpono ana. Mālama ʻia ka pale ʻekolu ʻo Kahikū ma ke kau hāʻulelau.

ʻO Kaulolo ka pale ʻehā, a ua like nō kona ʻolokeʻa me ko ka pale ʻekolu, ʻo ia hoʻi, he aʻoākumu me ka seminā pū, akā e kia ana ka manaʻo o ka pale ʻehā ma luna o nā nīnau ākea o ka hoʻonaʻauao ʻana a me ka mālama ʻaoʻao ʻoihana i loko o ka hana ʻana me nā hoakānaka. He ʻoi aku ke kālele o ke kūkākūkā ʻana ma luna o nā pōʻaiapili ʻināʻinā a me nā pahuhopu hikiāloa ma mua o nā pōʻaiapili maʻamau o ka lā kula, i loko naʻe o ka nānā ʻia o ia mau ʻaoʻao ke kūpono. ʻO ka pahuhopu nui, ʻo ia ka hoʻopuka ʻana i nā kumu kula i hiki ke noʻonoʻo, hoʻolālā, a hoʻohaʻapili ma kekahi pae kiʻekiʻe e pono ai ka ulu mōhāhā o ka hoʻonaʻauao Mauli Ola Hawaiʻi a me ka hoʻonaʻauao Hawaiʻi laulā ma kēia wā ʻano hoʻomaka o kona hoʻomohala pono ʻia ʻana. Mālama ʻia ka pale ʻehā ʻo Kaulolo ma ke kau kupulau.

Loiloi ʻia ka mākaukau ʻōlelo Hawaiʻi o ka moho ma o kekahi mau hōʻike e loiloi ana i kekahi mau ʻaoʻao ʻeono e pono ai ke kumu aʻo honua mauli ola. Loiloi ʻia nō

  1. ka maopopo ke heluhelu;
  2. ka maopopo ke hoʻolohe;
  3. ka hōʻano hou i ka palapala kahiko;
  4. ka unuhi mai ka ʻōlelo Pelekānia;
  5. ke kākau haku ma ka pela o kēia wā; a me
  6. ka ʻōlelo waha.

Nā Kulekele no ke Kūlana ʻAwelike Kaha, ka Holomua, a me ka ʻAe Komo Hou

E pono nā haumāna Kahuawaiola e komo a holomua ma kēia polokalamu ma nā kau moekahi ʻekolu me ke kāinoa haumāna manawa piha. Koiʻ ia hoʻi nā haumāna e luʻu i loko o nā haʻawina o nā papa, nā hana aʻoākumu a me nā koina ʻē aʻe o ka polokalamu. ʻAʻohe papa koho.

Pono e hana ʻia nā papa a pau no ke kaha koe nā mea he puka/puka ʻole ke ʻano. Pono hoʻi ka haumāna e mālama i ka ʻawelike kaha he 3.0 a ʻoi. Inā emi ka ʻawelike kaha i ke 3.0, hiki ke hoʻokuʻu ʻia ka haumāna. Pēlā hoʻi, inā manaʻo ʻia e nā luna o Kahuawaiola ʻaʻole lawa ka holomua ʻana a ka haumāna ma ka hoʻokō ʻana i ka polokalamu, hiki ke hoʻokuʻu ʻia mai ka hana aʻoākumu aku me ke kāpae ʻia hoʻi o ka haumāna mai ka polokalamu holoʻokoʻa aku.